انواع بواسیر موضوعی است که ذهن خیلی از افراد را به خود مشغول کرده است. شاید شما هم مثل بسیاری از بیماران وقتی با خونریزی مقعدی یا درد نشیمنگاه مواجه شدید، اولین چیزی که به ذهنتان رسید بواسیر بود؛ اما واقعیت این است که بواسیر یک بیماری یکنواخت نیست و انواع مختلفی دارد.

همین موضوع باعث می‌شود علائم افراد با هم فرق داشته باشد؛ مثلا کسی دچار هموروئید داخلی می‌شود و بدون احساس درد، فقط خون روشن در مدفوع خود می‌بیند.

فرد دیگری با هموروئید خارجی دست‌وپنجه نرم می‌کند و هر بار هنگام نشستن یا لمس کردن اطراف مقعد، توده‌ای دردناک و ملتهب را حس می‌کند.

گروهی هم به سراغشان بواسیر ترومبوزه می‌آید؛ حالتی که در آن لخته خون در رگ‌های ملتهب گیر می‌افتد و درد طاقت‌فرسا ایجاد می‌کند. حتی بعضی افراد با بواسیر خونریزی‌دهنده روبه‌رو می‌شوند و خونریزی‌های مکرر باعث نگرانی شدیدشان می‌شود.

شناخت این تنوع، برای هر کسی که با چنین علائمی روبه‌رو شده حیاتی است. شاید همین حالا شما هم با خودتان فکر می‌کنید: «آیا این خونریزی ساده همان بواسیر داخلی است یا ترومبوز خطرناک؟ آیا درد شدید من به خاطر بواسیر خارجی است؟»

این دغدغه‌ها کاملاً طبیعی است و دقیقا در همین مقاله قرار است به آن‌ها پاسخ داده شود. پس اگر می‌خواهید بدانید مشکل شما از کدام نوع است و چرا باید جدی گرفته شود، تا پایان همراه باشید.

برای دیدن توضیحات کامل‌تر دربارهٔ «بواسیر» و شناسایی دقیق‌تر نوع مشکل، روی کلمهٔ «بواسیر» کلیک کنید.
یک نکتهٔ کلیدی آن‌جا هست که اینجا گفته نشده — اگر نشانه‌هایتان مشکوک است، بهتر است قبل از ادامه آن را ببینید.

تقسیم‌بندی کلی انواع بواسیر

از نظر علمی، بواسیر یا هموروئید بر اساس محل ایجاد و شدت درگیری رگ‌های ملتهب ناحیه مقعد به چند گروه اصلی تقسیم می‌شود. این تقسیم‌بندی کمک می‌کند فرد بداند با چه نوعی از بیماری‌های نشیمنگاهی روبه‌رو است و چرا علائم او با دیگران تفاوت دارد. به طور کلی، انواع بواسیر شامل چهار دسته اصلی هستند:

• بواسیر داخلی: در داخل کانال مقعد ایجاد می‌شود و معمولاً بدون درد اما همراه با خونریزی است.

• بواسیر خارجی: زیر پوست اطراف مقعد شکل می‌گیرد و اغلب درد و التهاب شدیدی دارد.

• بواسیر ترومبوزه: حالتی است که در بواسیر خارجی، لخته خون تشکیل می‌شود و درد طاقت‌فرسا ایجاد می‌کند.

• بواسیر خونریزی‌دهنده: نوعی از هموروئید است که با خونریزی‌های مکرر و نگرانی بیمار همراه می‌شود.

شناخت دقیق این انواع بواسیر به بیماران کمک می‌کند راحت‌تر علائم خود را بشناسند و از اشتباه گرفتن آن با سایر بیماری‌های نشیمنگاهی جلوگیری کنند.

بواسیر داخلی

بواسیر داخلی یکی از شایع‌ترین انواع بواسیر است که در رگ‌های داخل کانال مقعد ایجاد می‌شود. این نوع معمولاً بدون درد است، اما اغلب با خونریزی روشن هنگام اجابت مزاج همراه می‌شود و همین موضوع باعث نگرانی بسیاری از بیماران می‌گردد. شدت بیماری بسته به مرحله پیشرفت آن متفاوت است:

• مرحله ۱: فقط کمی تورم عروقی، بدون بیرون‌زدگی.

• مرحله ۲: بیرون‌زدگی خفیف هنگام دفع که خودبه‌خود برمی‌گردد.

• مرحله ۳: پرولاپس یا بیرون‌زدگی نیازمند فشار دست برای بازگشت.

• مرحله ۴: بیرون‌زدگی دائمی و شدید که خودبه‌خود به داخل نمی‌رود.

شناخت این درجات اهمیت زیادی دارد، زیرا هر مرحله علائم و نیاز به اقدام متفاوتی دارد.

بیماران اغلب علائم خود را با مشکلات دیگر اشتباه می‌گیرند، اما آگاهی از ویژگی‌های انواع بواسیر داخلی و تفاوت مراحل آن کمک می‌کند درک بهتری از وضعیت خود داشته باشند و در صورت نیاز به موقع برای درمان اقدام کنند. این آشنایی با درجات هموروئید و شرایط پرولاپس رکتوم، مسیر درستی برای تصمیم‌گیری فرد فراهم می‌کند.

بواسیر خارجی

بواسیر خارجی یکی از مهم‌ترین انواع بواسیر است که در رگ‌های زیر پوست اطراف مقعد ایجاد می‌شود.

این نوع برخلاف بواسیر داخلی معمولاً دردناک است و بیمار می‌تواند آن را به‌صورت یک توده دردناک و قابل لمس در ناحیه نشیمنگاه حس کند. التهاب اطراف مقعد، تورم ناگهانی و گاهی احساس سوزش از علائم شایع آن محسوب می‌شود.

تفاوت اصلی بواسیر خارجی با بواسیر داخلی در محل ایجاد و شدت علائم است؛ در حالی‌که هموروئید داخلی معمولاً بدون درد و پنهان باقی می‌ماند، بواسیر خارجی اغلب با درد شدید، ناراحتی هنگام نشستن و حتی محدودیت در فعالیت روزانه همراه است.

همین ویژگی‌ها باعث می‌شود بیماران سریع‌تر متوجه آن شوند و در جست‌وجوی درمان برآیند.

شناخت دقیق این نوع و آگاهی از علائم آن برای افرادی که با تورم یا التهاب اطراف مقعد مواجه‌اند اهمیت زیادی دارد. مقایسه‌ی درست میان انواع بواسیر خارجی و داخلی، به فرد کمک می‌کند دلیل واقعی مشکل خود را بفهمد و آن را با بیماری‌های نشیمنگاهی دیگر اشتباه نگیرد.

بواسیر ترومبوزه

بواسیر ترومبوزه یکی از دردناک‌ترین انواع بواسیر است که در نتیجه‌ی تجمع لخته خون در داخل بواسیر خارجی به‌وجود می‌آید.

این حالت به‌طور ناگهانی ظاهر می‌شود و بیمار معمولاً با درد بسیار شدید، ورم ناگهانی و تغییر رنگ آبی یا بنفش اطراف مقعد روبه‌رو می‌گردد. لمس این توده‌ی متورم برای فرد بسیار آزاردهنده است و حتی نشستن یا راه رفتن ساده هم می‌تواند مشکل‌ساز شود.

از نظر علمی، بواسیر ترومبوزه زیرشاخه‌ای از بواسیر خارجی محسوب می‌شود؛ اما به دلیل شدت علائم، معمولاً به‌عنوان یک نوع مجزا مطرح می‌گردد.

این نوع با اصطلاحاتی مانند هموروئید ترومبوزه، بواسیر لخته‌ای یا لخته خون مقعدی هم شناخته می‌شود. آگاهی از تفاوت آن با سایر انواع بواسیر اهمیت زیادی دارد، زیرا فرد می‌تواند علت واقعی درد ناگهانی و التهاب شدید خود را تشخیص دهد و از نگرانی‌های بی‌پایه درباره بیماری‌های دیگر رهایی پیدا کند.

بواسیر خونریزی‌دهنده

بواسیر خونریزی‌دهنده از جدی‌ترین انواع بواسیر است که به دلیل پارگی رگ‌های ملتهب ایجاد می‌شود و اغلب خود را با مدفوع خونی یا خروج خون روشن هنگام اجابت مزاج نشان می‌دهد.

این حالت بیشتر در بواسیر داخلی دیده می‌شود، زیرا رگ‌های داخل کانال مقعد به‌راحتی دچار آسیب می‌شوند؛ با این حال، در بواسیر خارجی نیز امکان خونریزی وجود دارد.

وجود خون در مدفوع معمولاً برای بیماران نگران‌کننده است و بسیاری آن را با بیماری‌های خطرناک دیگر اشتباه می‌گیرند. آگاهی از ویژگی‌های بواسیر خونریزی‌دهنده کمک می‌کند فرد بداند منبع اصلی این علامت همان هموروئید است و نه همیشه یک بیماری پیچیده‌تر.

استفاده از کلیدواژه‌های مرتبط مانند هموروئید خونریزی‌دهنده، خونریزی روشن و مدفوع خونی در توضیح این نوع، به درک بهتر کاربران کمک می‌کند. شناخت تفاوت این حالت با سایر انواع بواسیر، نه‌تنها باعث کاهش اضطراب بیماران می‌شود، بلکه مسیر درست برای اقدام به موقع را روشن می‌سازد.

علائم اختصاصی هر نوع بواسیر

شناخت علائم اختصاصی انواع بواسیر برای هر فردی که با مشکلات مقعدی روبه‌رو است اهمیت زیادی دارد. بسیاری از بیماران علائم خود را با بیماری‌های نشیمنگاهی دیگر مثل شقاق یا فیستول اشتباه می‌گیرند و همین موضوع باعث نگرانی و سردرگمی آن‌ها می‌شود.

در ادامه، نشانه‌های مشخص هموروئید داخلی، هموروئید خارجی، بواسیر ترومبوزه و بواسیر خونریزی‌دهنده به‌صورت خلاصه آورده شده است تا بتوانید راحت‌تر وضعیت خود را ارزیابی کنید:

• بواسیر داخلی: معمولاً بدون درد است و علامت اصلی آن خونریزی روشن هنگام اجابت مزاج یا روی دستمال توالت است.

• بواسیر خارجی: به شکل یک توده دردناک اطراف مقعد ظاهر می‌شود و معمولاً همراه با التهاب و سوزش است.

• بواسیر ترومبوزه: ایجاد ورم ناگهانی، کبودی یا تغییر رنگ آبی-بنفش به دلیل لخته خون در بواسیر خارجی؛ درد آن بسیار شدید و ناگهانی است.

• بواسیر خونریزی‌دهنده: با خونریزی مقعدی مکرر و شدید شناخته می‌شود و می‌تواند منجر به مدفوع خونی و نگرانی بیمار شود.

این علائم به شما کمک می‌کنند راحت‌تر تشخیص دهید کدام نوع بواسیر بیشتر با شرایط شما تطابق دارد. البته باید توجه داشت که فقط پزشک می‌تواند با معاینه دقیق، نوع بیماری را تأیید کند و از اشتباه گرفتن آن با سایر بیماری‌های نشیمنگاهی جلوگیری نماید.

مقایسه انواع بواسیر

برای درک بهتر تفاوت‌ها، یک نگاه مقایسه‌ای میان انواع بواسیر می‌تواند بسیار کمک‌کننده باشد. این جدول خلاصه و علمی نشان می‌دهد هر نوع بواسیر چه ویژگی‌هایی دارد و چطور می‌توان آن را از سایر انواع تشخیص داد.

آگاهی از این تفاوت‌ها باعث می‌شود بیمار بداند علائم او به کدام دسته نزدیک‌تر است و دیگر آن را با بیماری‌های مشابه اشتباه نگیرد. این مقایسه‌ی روشن بین هموروئید داخلی، هموروئید خارجی، بواسیر ترومبوزه و بواسیر خونریزی‌دهنده، دردی از کاربر دوا می‌کند و مسیر تصمیم‌گیری را ساده‌تر می‌سازد.

این جدول ساده به شما کمک می‌کند در یک نگاه، تفاوت انواع بواسیر را ببینید و بفهمید کدام دسته با علائم شما هماهنگ‌تر است.

کدام نوع بواسیر خطرناک‌تر است؟

یکی از پرسش‌های رایج بیماران این است که کدام نوع بواسیر خطر بیشتری دارد و باید سریع‌تر پیگیری شود. پاسخ به این سؤال به شناخت ویژگی‌های هر نوع برمی‌گردد:

• بواسیر ترومبوزه: به‌عنوان دردناک‌ترین نوع شناخته می‌شود. لخته خون در رگ‌های بیرونی ایجاد می‌شود و به‌طور ناگهانی درد شدید، تورم و تغییر رنگ آبی یا بنفش ظاهر می‌گردد. گرچه تهدیدکننده جان بیمار نیست، اما به دلیل شدت درد نیاز به رسیدگی سریع دارد.

• بواسیر خونریزی‌دهنده: این نوع به‌ویژه به دلیل خونریزی مقعدی مکرر یا شدید باید جدی گرفته شود، چون هم می‌تواند باعث کم‌خونی شود و هم احتمال دارد با بیماری‌های نشیمنگاهی دیگر اشتباه شود. بنابراین نیازمند بررسی فوری توسط پزشک است.

• هموروئید داخلی و هموروئید خارجی: این دو اغلب روندی مزمن دارند و به مرور علائمشان شدت می‌گیرد. معمولاً خطر اورژانسی ایجاد نمی‌کنند، اما اگر نادیده گرفته شوند می‌توانند پیشرفته‌تر شوند یا به انواع دیگر مثل خونریزی‌دهنده یا ترومبوزه تبدیل شوند.

در نتیجه، بواسیر ترومبوزه و خونریزی‌دهنده بیشتر نیاز به رسیدگی فوری دارند، در حالی‌که بواسیر داخلی و خارجی معمولاً با پیشرفت تدریجی همراه هستند.

آیا امکان تغییر نوع بواسیر وجود دارد؟

پاسخ کوتاه: بله.

در برخی شرایط، وضعیت بالینی بواسیر تغییر می‌کند و چهره‌ی متفاوتی از همان درگیری نشان می‌دهد؛ همین موضوع درک انواع بواسیر را برای کاربر مهم می‌سازد.

• هموروئید داخلی → خونریزی‌دهنده: با پیشرفت درجه‌ها (مرحله‌ی ۱ تا ۴) و رخداد پرولاپس، رگ‌های ملتهب داخل کانال مقعد آسیب‌پذیرتر می‌شوند و خونریزی مقعدی روشن شایع‌تر است؛ در این حالت از «بواسیر خونریزی‌دهنده» یاد می‌شود.

• هموروئید خارجی → بواسیر ترومبوزه: در اثر آسیب ناگهانی به وریدهای زیر پوست اطراف مقعد یا افزایش فشار، لخته خون تشکیل می‌شود و به «بواسیر ترومبوزه» با درد شدید، تورم ناگهانی و تغییر رنگ آبی/بنفش تبدیل می‌گردد.

• حالت‌های ترکیبی: ممکن است فرد هم‌زمان هموروئید داخلی و هموروئید خارجی داشته باشد؛ داخلی می‌تواند خونریزی‌دهنده باشد و خارجی همزمان به سمت ترومبوزه برود.

نکته‌ی علمیِ مهم: «داخلی» و «خارجی» بیشتر به محل اشاره دارند و معمولاً ثابت می‌مانند؛ اصطلاحاتی مثل «خونریزی‌دهنده» و «ترومبوزه» بیشتر وضعیت/مرحله‌ی همان نوع را توصیف می‌کنند.

نشانه‌های هشداردهنده‌ی تغییر وضعیت:

• افزایش ناگهانی درد و سفتی توده‌ی اطراف مقعد (به نفع ترومبوزه).

• شروع یا تشدید خونریزی روشن همراه با دفع (به نفع خونریزی‌دهنده).

• بروز پرولاپس یا بیرون‌زدگی جدید در هموروئید داخلی.

این جمع‌بندی کمک می‌کند کاربر بفهمد چرا علائمش تغییر کرده و چگونه همان درگیری عروقی می‌تواند از یک زیرگروه به زیرگروه دیگرِ انواع بواسیر تغییر چهره بدهد—بدون سردرگمی با سایر بیماری‌های نشیمنگاهی.

نتیجه‌گیری در مورد انواع بواسیر

در این مقاله دیدیم که بواسیر یک بیماری یکنواخت نیست و به چند شکل اصلی تقسیم می‌شود. هموروئید داخلی معمولاً بدون درد اما همراه با خونریزی روشن است، در حالی‌که هموروئید خارجی با درد شدید و توده قابل لمس شناخته می‌شود.

در کنار این دو، بواسیر ترومبوزه به دلیل ایجاد لخته خون یکی از دردناک‌ترین انواع بواسیر به شمار می‌رود و بواسیر خونریزی‌دهنده نیز به‌ویژه با علامت مشخصه‌ی خونریزی مقعدی شناخته می‌شود.

شناخت درست این دسته‌بندی‌ها اهمیت زیادی دارد، زیرا بسیاری از افراد علائم خود را با سایر بیماری‌های نشیمنگاهی اشتباه می‌گیرند و دیرتر اقدام می‌کنند.

اگر شما هم با نشانه‌هایی مانند درد، التهاب یا خونریزی روبه‌رو هستید، اولین قدم این است که بدانید با کدام نوع بواسیر درگیر هستید. این آگاهی کمک می‌کند تصمیم‌گیری بهتری داشته باشید و در صورت نیاز، مشاوره تخصصی بگیرید.

به بیان علمی و روشن، دانستن نوع بواسیر یعنی قدم اول برای انتخاب مسیر درمان درست؛ پس نشانه‌ها را نادیده نگیرید و سلامت خود را در اولویت قرار دهید.

سوالات متداول درباره انواع بواسیر

انواع بواسیر چند نوع است؟

بواسیر به چهار نوع اصلی تقسیم می‌شود: هموروئید داخلی، هموروئید خارجی، بواسیر ترومبوزه و بواسیر خونریزی‌دهنده. هرکدام ویژگی‌های خاص خود را دارند و شدت علائمشان متفاوت است.

از کجا بفهمم بواسیر من داخلی است یا خارجی؟

اگر توده‌ای دردناک و قابل لمس اطراف مقعد حس کنید، معمولاً بواسیر خارجی است. در مقابل، هموروئید داخلی اغلب با خونریزی بدون درد شناخته می‌شود.

بواسیر ترومبوزه چقدر خطرناک است؟

این نوع بواسیر به‌خاطر وجود لخته خون می‌تواند درد شدیدی ایجاد کند، اما به‌تنهایی تهدیدکننده حیات نیست. با این حال، مراجعه سریع به پزشک برای کاهش درد و پیشگیری از عوارض توصیه می‌شود.

بواسیر خونریزی‌دهنده چه زمانی نیاز به پیگیری فوری دارد؟

اگر خونریزی مقعدی مکرر یا شدید باشد، باید سریعاً بررسی شود تا مطمئن شوید که علت فقط بواسیر خونریزی‌دهنده است و بیماری‌های نشیمنگاهی دیگر وجود ندارد.

آیا ممکن است فرد همزمان چند نوع بواسیر داشته باشد؟

بله. برخی بیماران همزمان دچار هموروئید داخلی و خارجی می‌شوند یا بواسیر خارجی آن‌ها به شکل ترومبوزه درمی‌آید. ترکیب این انواع علائم پیچیده‌تری ایجاد می‌کند.

کدام نوع بواسیر بیشتر باعث خونریزی می‌شود؟

هموروئید داخلی بیشترین احتمال خونریزی را دارد، زیرا رگ‌های داخل کانال مقعد به‌راحتی دچار آسیب می‌شوند.

تفاوت بواسیر با بیماری‌های نشیمنگاهی دیگر در چیست؟

برخلاف شقاق یا فیستول که زخم و عفونت ایجاد می‌کنند، انواع بواسیر بیشتر به شکل تورم عروقی و خونریزی ظاهر می‌شوند.

کدام نوع بواسیر خطرناک‌تر است؟

بواسیر ترومبوزه به دلیل درد ناگهانی و شدید، و بواسیر خونریزی‌دهنده به علت خونریزی مکرر بیشترین خطر را دارند و باید سریع‌تر پیگیری شوند. هموروئید داخلی و خارجی معمولاً مزمن‌اند و کمتر شرایط اورژانسی ایجاد می‌کنند.