معایب لیزر شقاق موضوعی‌ست که اغلب در میان تبلیغات پرزرق‌وبرق درمان‌های نوین نادیده گرفته می‌شود. بسیاری از بیماران تصور می‌کنند که روش لیزری، بدون درد و عارضه است؛ اما آیا واقعاً چنین است؟

درمان شقاق مقعد با لیزر، گرچه در نگاه اول پیشرفته و کم‌تهاجمی به‌نظر می‌رسد، ولی با خطراتی همراه است که نباید ساده از کنار آن گذشت.

از احتمال عود مجدد تا سوختگی بافت سالم، هر یک می‌تواند روند بهبودی را مختل کند. در این مقاله، به‌صورت علمی و بی‌طرفانه به بررسی کامل عوارض لیزر فیشر می‌پردازیم تا بتوانید با آگاهی تصمیم بگیرید.

اگر قصد دارید درباره مزایا، مراحل انجام و نکات مهم عمل لیزر شقاق بیشتر بدانید، پیشنهاد می‌کنیم حتماً پیش از ادامه، نگاهی به این مقاله تخصصی بیندازید. برخی از جزئیات مهم، خطرات پنهان و تصمیمات کلیدی در آن‌جا مطرح شده‌اند که ممکن است مسیر انتخاب درمان شما را به‌کلی تغییر دهند.

آیا لیزر شقاق همیشه بی‌خطر است؟

در نگاه اول، بسیاری از بیماران درمان فیشر با لیزر را روشی بدون درد، سریع و قطعی تلقی می‌کنند. تبلیغات رایج نیز بر این باور دامن می‌زنند که لیزر، راه‌حلی جادویی و بی‌خطر برای رفع شقاق مقعدی است.

اما آیا این تصور واقع‌بینانه است؟ در واقع، معایب لیزر شقاق در بسیاری از منابع علمی و مطالعات پزشکی مطرح شده‌اند که نمی‌توان آن‌ها را نادیده گرفت.

یکی از مهم‌ترین خطرات احتمالی لیزر شقاق، احتمال آسیب به بافت‌های سالم اطراف ناحیه زخم است. همچنین، نبود دید مستقیم در برخی انواع لیزر می‌تواند منجر به سوختگی یا ناقص باقی ماندن برش‌ها شود.

این موارد در نهایت ممکن است نه‌تنها روند بهبودی را به تأخیر بیندازند، بلکه منجر به عود مجدد شقاق یا نیاز به عمل مجدد شوند.

از سوی دیگر، روش‌های جایگزین لیزر مانند جراحی سنتی با برش باز، در برخی بیماران پاسخ درمانی مؤثرتری داشته‌اند، به‌ویژه در موارد مزمن یا عودکننده. نکته کلیدی این است که لیزر شقاق، برخلاف تصور عموم، برای همه بیماران مناسب نیست و باید با تشخیص دقیق و علمی انتخاب شود.

در ادامه، جزئیات بیشتری درباره معایب لیزر شقاق از منظر پزشکی، تجربیات بیماران و نظر متخصصان ارائه خواهیم داد تا تصمیم‌گیری آگاهانه‌تری داشته باشید.

معایب لیزر شقاق از نظر پزشکی چیست؟

گرچه درمان شقاق مقعد با لیزر به عنوان روشی نوین و کم‌تهاجمی شناخته می‌شود، اما از دیدگاه پزشکی، خالی از چالش‌ها و محدودیت‌ها نیست. معایب لیزر شقاق در برخی بیماران می‌تواند منجر به عدم موفقیت درمان یا بروز عوارض جانبی جدی شود. در ادامه، به مهم‌ترین معایب و هشدارهای علمی در مورد این روش درمانی می‌پردازیم:

۱. احتمال عود مجدد بیماری

یکی از مهم‌ترین نگرانی‌ها در مورد لیزر شقاق، عود مجدد فیشر پس از درمان است. برخلاف تصور عمومی، لیزر همیشه نمی‌تواند عمق و ریشه کامل زخم را از بین ببرد، به‌ویژه در مواردی که شکاف مقعدی به حالت مزمن رسیده باشد.

حذف ناقص زخم، ترمیم ناتمام بافت یا ناتوانی در رفع کامل اسپاسم عضله اسفنکتر، از جمله عواملی هستند که احتمال بازگشت علائم را افزایش می‌دهند.

۲. خطر سوختگی و آسیب به بافت سالم

استفاده از لیزر در ناحیه مقعد، به‌ویژه اگر توسط پزشک کم‌تجربه انجام شود، ممکن است به سوختگی یا آسیب‌ به بافت‌های سالم اطراف منجر شود.

این آسیب‌ها می‌توانند موجب درد، التهاب شدید یا حتی بروز عوارضی مانند فیستول و تأخیر در ترمیم زخم شوند. از آنجایی که این ناحیه حساس است، انتخاب نوع لیزر، میزان انرژی و مهارت جراح، اهمیت زیادی دارد.

۳. عدم پاسخ‌دهی در موارد شدید یا مزمن

در مواردی که زخم شقاق عمق زیادی دارد یا مزمن شده است، روش لیزر ممکن است کارایی لازم را نداشته باشد. در این شرایط، معمولاً برش عضله اسفنکتر به صورت فیزیکی و دقیق‌تر لازم است، کاری که لیزر به‌تنهایی از عهده آن برنمی‌آید یا به‌خوبی انجام نمی‌دهد.

به همین دلیل، بیمارانی که سابقه چندین بار عود دارند یا با زخم‌های مقاوم مواجه‌اند، معمولاً گزینه مناسبی برای درمان با لیزر نیستند.

۴. نبود مستندات کافی در مقایسه با جراحی باز

با وجود تبلیغات گسترده درباره لیزر، شواهد علمی بلندمدت کافی برای برتری آن نسبت به جراحی سنتی در دست نیست. بسیاری از منابع معتبر بین‌المللی مانند انجمن کولورکتال آمریکا (ASCRS)، همچنان جراحی باز را در موارد مزمن و پیچیده مؤثرتر می‌دانند.

نبود مطالعات کافی و مقایسه‌های دقیق، یکی از دلایلی است که برخی پزشکان ترجیح می‌دهند در موارد پیشرفته، همچنان به روش‌های کلاسیک اعتماد کنند.

تجربه بیماران از عوارض لیزر شقاق

یکی از بهترین راه‌ها برای درک واقعی‌تر معایب لیزر شقاق، شنیدن تجربه مستقیم بیمارانی‌ست که این روش درمانی را امتحان کرده‌اند. در کنار داده‌های علمی، نظرات و احساسات افراد پس از عمل، تصویر روشن‌تری از واقعیت لیزر شقاق ارائه می‌دهد.

مریم، زن ۳۶ ساله‌ای که شقاق مزمن داشت، می‌گوید:

«وقتی پزشک پیشنهاد لیزر داد، چون از جراحی می‌ترسیدم، بلافاصله پذیرفتم. اولش همه‌چیز خوب پیش رفت، اما حدود دو هفته بعد دوباره سوزش و خون‌ریزی برگشت. پزشک گفت ممکنه بخشی از زخم هنوز ترمیم نشده باشه، ولی حس می‌کردم روند درمان کامل نیست.»

در تجربه‌ای دیگر، آقای شریفی، کارمند ۴۴ ساله، بیان می‌کند:

«درد بعد از لیزر کمتر از جراحی بود، اما انگار درمان ریشه‌ای انجام نشد. هنوز بعد از اجابت مزاج احساس کشیدگی و درد دارم. الان پزشکم پیشنهاد داده جراحی سنتی انجام بدم. کاش از اول مشاوره دقیق‌تری گرفته بودم.»

برخی بیماران نیز از نارضایتی بعد از عمل صحبت می‌کنند. این نارضایتی گاهی به‌دلیل عدم آگاهی کافی از محدودیت‌های لیزر است و گاهی هم به‌خاطر توقع بالا از یک روش کم‌تهاجمی. در مواردی هم که بازگشت شقاق رخ می‌دهد، بیمار حس می‌کند زمان و هزینه‌اش به هدر رفته است.

در موارد دیگر، مشکلاتی مانند درد پس از لیزر، احساس زخم باز، یا حتی نگرانی‌های روانی مانند ترس از دفع یا اضطراب مزمن، از جمله مواردی هستند که بیماران گزارش کرده‌اند. گرچه این احساسات ممکن است از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد، اما نباید نادیده گرفته شوند.

در مجموع، تجربه بیماران نشان می‌دهد که لیزر شقاق اگرچه مزایایی مانند دوره نقاهت کوتاه‌تر دارد، اما در بسیاری از موارد با مشکلات بعد از لیزر همراه است که بر رضایت نهایی اثر می‌گذارد. این بخش از واقعیت، باید در تصمیم‌گیری آگاهانه هر بیمار لحاظ شود.

لیزر برای چه کسانی مناسب نیست؟

با وجود مزایایی که برای لیزر در درمان شقاق مطرح می‌شود، این روش برای همه بیماران مناسب نیست. نادیده گرفتن شرایط خاص بیمار می‌تواند نه‌تنها اثربخشی درمان را کاهش دهد، بلکه احتمال بروز عوارض و نارضایتی را افزایش دهد. در این بخش، به‌صورت علمی بررسی می‌کنیم که لیزر در چه مواردی روش غیرمؤثر یا حتی خطرناک به شمار می‌رود.

اولین گروه، بیمارانی با زخم‌های عمیق و مزمن هستند. در این بیماران، معمولاً لایه‌های زیرین بافت درگیر شده‌اند و اسپاسم شدید عضله داخلی نیز وجود دارد.

در چنین شرایطی، لیزر قادر به رفع کامل آسیب نیست و اغلب با عود مجدد شقاق همراه خواهد بود. در مقابل، روش‌هایی مانند اسفنکتروتومی در جراحی باز می‌توانند نتایج پایدارتری ارائه دهند.

دسته دوم، افرادی با سابقه چندین بار بازگشت شقاق هستند. در این بیماران، معمولاً علت‌های زمینه‌ای حل‌نشده مانند یبوست مزمن، مشکلات عضلانی یا التهابات مزمن وجود دارد.

استفاده از لیزر در این موارد بیشتر شبیه مسکّن موقت عمل می‌کند و نه درمان قطعی. بنابراین، این افراد باید با پزشک متخصص درباره روش‌های جایگزین مشورت کنند.

همچنین، افراد مبتلا به دیابت، نقص ایمنی یا بیماری‌های التهابی مزمن نیز در گروه‌هایی قرار می‌گیرند که موارد منع لیزر دارند. در این بیماران، احتمال عفونت، تأخیر در ترمیم زخم و حتی تخریب بافتی بیشتر است. در نتیجه، لیزر نه‌تنها کمک‌کننده نیست، بلکه ممکن است آسیب بیشتری وارد کند.

از دیگر شرایط خاص بیماران که باید در انتخاب روش درمانی لحاظ شود، می‌توان به بارداری، مصرف داروهای رقیق‌کننده خون، و سابقه جراحی‌های پیچیده در ناحیه مقعد اشاره کرد. در همه این موارد، پزشک باید پیش از تصمیم‌گیری درباره لیزر، ارزیابی دقیق و فردی انجام دهد.

در نهایت، باید گفت یکی از مهم‌ترین معایب لیزر شقاق این است که برخلاف تبلیغات رایج، برای همه بیماران مناسب نیست و انتخاب آن باید کاملاً بر اساس شرایط بالینی، شدت بیماری و تجربه پزشک انجام شود.

آیا لیزر از نظر اقتصادی هم معایب دارد؟

یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های بیماران در انتخاب روش درمانی، هزینه‌های اقتصادی آن است. گرچه لیزر به‌عنوان روشی مدرن و کم‌تهاجمی شناخته می‌شود، اما از نظر هزینه و پشتیبانی بیمه‌ای، چالش‌هایی جدی دارد که نمی‌توان آن‌ها را نادیده گرفت. در واقع، یکی از معایب لیزر شقاق، هزینه بالای آن نسبت به سایر روش‌هاست.

در حال حاضر، هزینه لیزر شقاق در کلینیک‌های تخصصی در ایران به‌طور میانگین بین ۵ تا ۷ میلیون تومان است. این عدد بسته به موقعیت جغرافیایی، میزان تخصص پزشک، تجهیزات مورد استفاده و شرایط بیمار ممکن است تغییر کند.

برخلاف این، در روش‌های جراحی سنتی یا اسفنکتروتومی بسته، هزینه‌ها معمولاً کمتر بوده و در برخی موارد تحت پوشش بیمه قرار می‌گیرند.

یکی از دلایل اصلی بالا بودن قیمت درمان با لیزر، نیاز به تجهیزات تخصصی و گران‌قیمت مانند لیزر دیود، لیزر CO2 یا لیزر Nd:YAG است.

این دستگاه‌ها هزینه نگهداری و کالیبراسیون خاص خود را دارند و تنها در مراکز مجهز در دسترس‌اند. به همین دلیل، درمان با لیزر معمولاً در مطب‌های عمومی یا شهرستان‌های کوچک ارائه نمی‌شود و بیماران ناچارند برای دریافت این خدمات به مراکز خاص مراجعه کنند.

از سوی دیگر، یکی از چالش‌های مهم این است که در بسیاری از موارد، درمان با لیزر تحت پوشش بیمه قرار نمی‌گیرد.

شرکت‌های بیمه معمولاً این روش را در فهرست «درمان‌های انتخابی» یا «غیرضروری» قرار می‌دهند و از پرداخت هزینه آن خودداری می‌کنند. این موضوع به‌ویژه برای بیماران با توان مالی متوسط یا کم، یک مانع جدی برای استفاده از لیزر به شمار می‌رود.

نکته مهم‌تر آن است که اگر لیزر منجر به درمان کامل نشود و بیمار نیاز به جراحی مجدد پیدا کند، عملاً باید هزینه‌ دو روش درمانی را پرداخت کند. این مسئله در نهایت می‌تواند از نظر مالی فشار مضاعفی ایجاد کند و یکی از مهم‌ترین معایب لیزر شقاق از دید اقتصادی محسوب می‌شود.

در نتیجه، هرچند لیزر در ظاهر یک روش سریع و بدون درد به نظر می‌رسد، اما از نظر اقتصادی، باید با دقت و در نظر گرفتن تمام جوانب بررسی شود. انتخاب این روش بدون آگاهی از هزینه‌ها و شرایط بیمه، می‌تواند موجب پشیمانی مالی و درمانی شود.

نظر منابع علمی و پزشکان درباره معایب لیزر شقاق

گرچه لیزر به‌عنوان یک فناوری نوین در درمان بیماری‌های نشیمنگاهی معرفی می‌شود، اما منابع علمی معتبر و بسیاری از پزشکان متخصص نسبت به کاربرد گسترده و بدون بررسی دقیق آن هشدار داده‌اند.

در واقع، یکی از مهم‌ترین معایب لیزر شقاق از دیدگاه پزشکی، نبود شواهد کافی و مطالعات کنترل‌شده بلندمدت است که اثربخشی و ایمنی این روش را در همه بیماران تأیید کند.

برای مثال، در مقاله‌ای منتشر شده در پایگاه PubMed با عنوان Laser surgery for anal fissure: Is it really better than the standard approach? آمده است که اگرچه لیزر ممکن است برای برخی بیماران مفید باشد، اما در مقایسه با روش سنتی اسفنکتروتومی، تفاوت معناداری در کاهش نرخ عود یا سرعت ترمیم زخم مشاهده نشده است.

این مقاله به‌وضوح بیان می‌کند که استفاده از لیزر باید بر اساس معیارهای بالینی دقیق و نه صرفاً ترجیح بیمار یا تبلیغات صورت گیرد.

🔗 می‌توانید این مقاله را در سایت PubMed مطالعه کنید.

مقایسه لیزر و جراحی سنتی: کدام روش بهتر است؟

یکی از بهترین راه‌ها برای درک بهتر معایب لیزر شقاق، مقایسه رو در رو با روش جراحی سنتی است. در جدول زیر، تفاوت‌های کلیدی این دو روش را از نظر علمی و تجربی بررسی کرده‌ایم: