اگر شقاق درمان نشود چه میشود، ممکن است در نگاه اول فقط یک زخم مقعدی سطحی بهنظر برسد؛ اما پشت این درد ساده، آغاز یک مسیر دردناک و مزمن نهفته است. خیلی از افراد بهخاطر خجالت از مشکل نشیمنگاهی یا تصور غلطی مثل “با درمانهای خانگی خوب میشه“، مراجعه به پزشک را عقب میاندازند.
اما شقاق مقعد فقط یک ترک سطحی نیست؛ با هر بار دفع، مخصوصاً در افراد دچار یبوست مزمن، این زخم عمیقتر میشود و تبدیل به شقاق مزمن خواهد شد؛ زخمهایی که بهراحتی درمان نمیشوند و درد و سوزش شدید هنگام دفع مدفوع را به همراه دارند.
گاهی این زخم باز، زمینهساز عفونت بافتی، آبسه چرکی یا حتی فیستول مقعدی میشود که دیگر با پماد یا روشهای خانگی قابل کنترل نیست. اگر با علائمی مثل خونریزی موقع اجابت مزاج یا درد سوزاننده در نشیمنگاه مواجه هستید، باید بدانید که هر روز تأخیر، ممکن است یک قدم به سمت جراحی و عوارض جدیتر باشد.
این فقط یک زخم ساده نیست؛ این شروع یک چرخه درد، التهاب و عفونت است.
اگر شقاق درمان نشود چه میشود؟
بسیاری از بیماران، شقاق را یک زخم سطحی و موقتی تلقی میکنند و از مراجعه به پزشک خودداری میکنند؛ اما حقیقت این است که اگر شقاق درمان نشود، عوارضی فراتر از تصور در انتظار فرد خواهد بود.
این بیماری نهتنها از بین نمیرود، بلکه مزمن شده، منجر به دردهای شدید، عفونت، و حتی اختلالات عملکردی و روانی میشود. در ادامه، پیامدهای مهمی که ممکن است در اثر عدم درمان شقاق مقعدی بروز کند را بهصورت علمی بررسی میکنیم:
1. شقاق حاد به شقاق مزمن تبدیل میشود
در مراحل اولیه، شقاق یک ترک یا پارگی کوچک در بافت نازک مقعد است که اغلب بهدلیل یبوست یا دفع سخت مدفوع ایجاد میشود. اما وقتی این زخم بهموقع درمان نشود، پارگی مقعدی گسترش یافته و وارد مرحله مزمن میشود.
در این مرحله، دیوارهی زخم ضخیمتر شده، اسکار ایجاد میشود و عضلهی اسفنکتر مقعد بهصورت غیرارادی منقبض میماند، که خود مانعی در مسیر بهبود است. شقاق مزمن معمولاً به درمانهای خانگی پاسخ نمیدهد و نیازمند مداخلات تخصصی مثل لیزر یا جراحی است.
2. درد شدید و مداوم هنگام اجابت مزاج
یکی از واضحترین پیامدهای درمان نکردن شقاق، درد طاقتفرسای هنگام دفع مدفوع است. در مراحل حاد، این درد بهصورت تیر کشیدن لحظهای بروز میکند، اما اگر شقاق درمان نشود، به درد مقعدی مداوم، سوزش شدید و احساس زخم باز در ناحیه نشیمنگاه تبدیل میشود. این درد اغلب در بیمارانی که یبوست مزمن دارند شدیدتر است و موجب اختلال در کیفیت زندگی میشود.
3. افزایش خطر ابتلا به عفونت و آبسه مقعدی
زخم باز، دروازهای برای ورود باکتریها و میکروبها به بافتهای عمقی است. اگر شقاق درمان نشود، این ناحیه بهمرور دچار عفونت بافت نرم میشود.
نشانههایی مانند تورم، قرمزی، تب و ترشحات چرکی علامتهای هشداردهندهای هستند که نشان میدهند عفونت به مرحله آبسه مقعدی رسیده است. در این شرایط درمان بسیار پیچیدهتر خواهد بود و اغلب به تخلیه یا جراحی نیاز دارد.
4. ایجاد فیستول مقعدی (عارضه جدی و مزمن)
در مواردی که عفونت کنترل نشده باقی بماند، ممکن است مسیر چرکی ایجاد شده به سطح پوست راه پیدا کند. به این مسیر ناسالم که بین مجرای رکتوم و سطح پوست ایجاد میشود، فیستول مقعدی میگویند.
فیستول معمولاً با ترشح مداوم، درد عمقی و التهاب همراه است و در اغلب موارد تنها با جراحی فیستول قابل درمان است. بنابراین اگر شقاق درمان نشود چه میشود؟ یکی از تلخترین پاسخها این است: گرفتار شدن در چرخهی بیپایان فیستول و عوارض آن.
5. بیاختیاری مدفوع و گاز
یکی از نگرانکنندهترین عوارض پیشرفتهی شقاق درماننشده، آسیب به عضلات نگهدارنده مقعد و بروز بیاختیاری در دفع گاز یا مدفوع است.
زخمهای مزمن و التهاب مداوم میتواند باعث افت عملکرد عضلانی و کاهش توان کنترل شود. این مشکل مخصوصاً در سالمندان یا افرادی با سابقه جراحیهای مقعدی بیشتر دیده میشود. عوارض عمل نکردن شقاق در این مرحله ممکن است برگشتناپذیر باشد.
6. تنگی کانال مقعد و درد مزمن هنگام دفع
در اثر زخمهای مکرر و ترمیم ناقص، بافت اسکار (بافت جوشخورده) در ناحیه مقعد تشکیل میشود. این اسکار میتواند باعث تنگی شدید کانال مقعد شود که منجر به اختلال در دفع، خشکی مدفوع، فشار زیاد هنگام اجابت مزاج و در نهایت خونریزی مقعدی میشود. این عارضه نیز اغلب نیازمند جراحی یا گشادسازی کانال مقعد با روشهای تخصصی است.
7. تأثیر روانی و کاهش کیفیت زندگی
بسیاری از بیماران پس از مزمن شدن شقاق، از ترس درد اجابت مزاج، ساعات طولانی از روز را با اضطراب، اختلال خواب و استرس مزمن سپری میکنند.
اجتناب از رفتن به سرویس بهداشتی، اختلال در روابط اجتماعی و حتی افسردگی در موارد پیشرفته گزارش شده است.
زمانی که یک زخم ساده به چنین سطحی از آسیب روانی برسد، پاسخ به این سؤال که اگر شقاق درمان نشود چه میشود، کاملاً واضح است: فروپاشی تدریجی کیفیت زندگی.
آیا ممکن است شقاق باعث سرطان شود؟
یکی از نگرانیهای رایج در میان بیماران این است که اگر شقاق درمان نشود چه میشود؟ و آیا ممکن است در نهایت به سرطان مقعد منجر شود؟
پاسخ علمی به این سؤال این است که شقاق مقعدی بهتنهایی عامل ایجاد سرطان نیست و تاکنون هیچ منبع علمی معتبر، ارتباط مستقیم و قطعی بین شقاق و سرطان را اثبات نکرده است.
با این حال، نباید ساده از کنار زخمهای مزمن ناحیه مقعد گذشت. وقتی یک شقاق برای مدت طولانی باقی بماند، بهمرور باعث التهاب مزمن، تحریک مداوم بافت، و در موارد نادر، تغییرات سلولی غیرطبیعی میشود.
چنین شرایطی، محیط را برای ایجاد بیماریهای جدیتر از جمله ضایعات پیشسرطانی فراهم میکند. بهویژه در افرادی که سیستم ایمنی ضعیف دارند یا سابقه ابتلا به عفونت HPV (ویروس پاپیلوم انسانی) را دارند، این موضوع باید با دقت بیشتری بررسی شود.
بنابراین اگر شقاق درمان نشود چه میشود؟ پاسخ این است که هرچند خود شقاق به سرطان منجر نمیشود، اما زخم مزمن و بیتوجهی به آن میتواند زمینهساز خطراتی بهمراتب جدیتر باشد. درمان دیرهنگام ممکن است منجر به آسیب به بافتهای عمیقتر، تشکیل فیستول و نیاز به جراحیهای سنگین شود.
در نتیجه، هرگونه زخم مقعدی که بیش از ۶ هفته باقی بماند یا با علائمی مثل خونریزی مکرر، ترشحات غیرعادی یا درد شدید همراه باشد، باید فوراً توسط پزشک متخصص بررسی شود. تشخیص زودهنگام، کلید پیشگیری از خطرات پنهانیست که ممکن است در کمین باشد.
جمعبندی نهایی: اگر شقاق درمان نشود چه میشود؟
در پایان باید بهروشنی گفت: اگر شقاق درمان نشود چه میشود، زخم سادهای که شاید ابتدا فقط باعث سوزش یا خونریزی مختصر بوده، بهمرور به یک بیماری مزمن، دردناک و پرهزینه تبدیل خواهد شد.
این بیتوجهی میتواند مسیر را به سمت فیستولهای عمیق، آبسههای چرکی، تنگی مقعد، بیاختیاری در دفع و حتی آسیبهای روانی باز کند. شقاق مزمن، فقط یک زخم نیست؛ آغاز زنجیرهای از عوارض است که کیفیت زندگی را بهطور جدی کاهش میدهد.
بنابراین اگر شما یا یکی از نزدیکانتان با علائم شقاق دستوپنجه نرم میکنید و هنوز در حال امتحان درمانهای خانگی یا به تعویق انداختن مراجعه به پزشک هستید، اکنون زمان تصمیمگیری است.
یک مشاوره ساده میتواند تعیین کند که آیا نیاز به اقدام فوری وجود دارد یا نه. اگر به نظر شما گفتوگوی مستقیم در مورد اگر شقاق درمان نشود چه میشود با یک پزشک باتجربه میتواند مسیرتان را روشنتر کند، ارتباط با کلینیک دکتر حسام کندری همیشه برایتان باز است:
بعضی زخمها با گذشت زمان خوب نمیشوند؛ فقط عمیقتر، خطرناکتر و پرهزینهتر میشوند. شقاق یکی از همانهاست.
سؤالات متداول درباره اگر شقاق درمان نشود چه میشود؟
❓ ۱. آیا شقاق مزمن میتواند به خودی خود خوب شود؟
🔹 در بیشتر موارد، شقاق حاد ممکن است با رعایت رژیم غذایی و پمادهای موضعی بهبود یابد؛ اما شقاق مزمن بهندرت خودبهخود درمان میشود. چون دیوارهی زخم ضخیم و بافت آسیبدیدهتر شده و بدون مداخله پزشکی ترمیم نمیشود.
❓ ۲. تا چند روز بعد از شروع علائم، اگر درمان نکنیم، شقاق مزمن میشود؟
🔹 اگر بیش از ۲ تا ۳ هفته از شروع علائم گذشته باشد و زخم همچنان باقی بماند، احتمال مزمن شدن آن بالاست. در این مرحله، درد هنگام دفع، خونریزی مکرر و سوزش ممکن است شدیدتر شود.
❓ ۳. آیا شقاق درماننشده باعث فیستول میشود؟
🔹 بله، در صورت عدم درمان، زخم باز میتواند عفونت کند و مسیر چرکی ایجاد کند که در نهایت به فیستول تبدیل میشود. فیستول یکی از جدیترین عوارض شقاق مزمن است و اغلب به جراحی نیاز دارد.
❓ ۴. اگر شقاق را درمان نکنیم، بیاختیاری ایجاد میشود؟
🔹 در مراحل پیشرفته، مخصوصاً در افراد سالمند یا کسانی که چندینبار دچار شقاق شدهاند، التهاب مداوم میتواند به عضلات اسفنکتر آسیب بزند و باعث بیاختیاری در کنترل گاز یا مدفوع شود.
❓ ۵. خطرناکترین عارضه شقاق درماننشده چیست؟
🔹 از جمله خطرناکترین عوارض میتوان به آبسه عمیق، فیستول، تنگی کانال مقعد و افت عملکرد عضله اشاره کرد. در برخی موارد نادر، التهاب مزمن مداوم زمینهساز ضایعات مشکوک نیز میشود.
❓ ۶. از کجا بفهمم که شقاق من مزمن شده است؟
🔹 اگر علائمی مثل درد شدید هنگام دفع، خونریزی مداوم، سوزش، خارش یا ترشح بیش از ۲ تا ۳ هفته ادامه دارد و با درمانهای خانگی بهبود نیافته، احتمال مزمن شدن بالاست. عکسبرداری یا معاینه تخصصی توسط پزشک میتواند تشخیص قطعی بدهد.
❓ ۷.اگر شقاق درمان نشود چه میشود، بعداً هم میتونم راحت درمان کنم؟
🔹 هر چه زودتر درمان را شروع کنید، روند بهبودی سریعتر، کمهزینهتر و بدون جراحی خواهد بود. اما اگر شقاق به مرحله مزمن برسد، اغلب به لیزر یا جراحی نیاز خواهد داشت. تأخیر در درمان، شانس موفقیت را کاهش میدهد.
