جراحی میخچه پا زمانی ضرورت پیدا میکند که یک میخچه دردناک و عمیق، در اثر فشار و اصطکاک مداوم — اغلب ناشی از کفش نامناسب یا ناهنجاری ساختاری پا — به مرحلهای برسد که راه رفتن عادی را مختل کند و به درمانهای غیرجراحی پاسخ ندهد.
میخچه چیست که میتواند از یک ضخیمشدگی ساده پوستی به ضایعهای دردناک، عودکننده و نیازمند جراحی تبدیل شود؟
در این شرایط، تعلل در درمان میتواند منجر به التهاب، عفونت و عودهای مکرر شود. بسیاری از بیماران پیش از اقدام، درباره عمل جراحی میخچه پا با تردید مواجهاند: آیا جراحی درد دارد؟ ریشه میخچه کامل برداشته میشود؟ احتمال بازگشت چقدر است؟
درک دقیق نحوه جراحی میخچه پا، مراحل انجام، تکنیکهای برداشتن ضایعه و مراقبتهای بعد از عمل، نقش تعیینکنندهای در انتخاب مسیر درمان دارد.
در این راهنما، تمام جنبههای علمی و کاربردی جراحی — از معیارهای ضرورت تا نقاهت و پیشگیری از عود — بهصورت فشرده و شفاف بررسی میشود.
میخچه چیست و چرا ایجاد میشود؟
میخچه پا ضایعهای پوستی است که در اثر فشار مداوم و اصطکاک تکراری — معمولاً بهدلیل کفش نامناسب یا فشار ساختاری — ایجاد میشود.
در این وضعیت، پوست برای محافظت ضخیم میشود، اما با تداوم فشار، یک هسته میخچه سخت در عمق پوست شکل میگیرد که به بافت زیرین فشار وارد کرده و باعث درد، التهاب و اختلال در راه رفتن میشود.
تفاوت میخچه سخت و میخچه نرم و تأثیر آن بر جراحی میخچه پا
در تصمیمگیری برای جراحی میخچه پا، نوع میخچه فقط یک تقسیمبندی ظاهری نیست؛ بلکه مستقیماً تعیین میکند جراح چه عمقی را بردارد، آیا ریشه باید خارج شود و احتمال عود چقدر است.
میخچه سخت که معمولاً بهصورت میخچه کف پا دیده میشود، دارای یک هسته مرکزی متراکم است که به لایههای عمقی فشار وارد میکند. همین ساختار باعث میشود بیمار آن را به شکل یک میخچه دردناک نقطهای تجربه کند.
در چنین شرایطی، اگر هسته کامل خارج نشود یا فشار ساختاری اصلاح نگردد، عود تقریباً قطعی است؛ به همین دلیل در رویکرد جراحی، تمرکز روی برداشت کامل هسته، بافت فیبروزه زیرین و در موارد لازم کاهش فشار استخوانی است. اینجاست که جراحی میخچه پا نقش درمان قطعی پیدا میکند، نه صرفاً تسکینی.
در مقابل، میخچه نرم که بیشتر بهصورت میخچه انگشت پا و در فضای مرطوب بین انگشتان ایجاد میشود، هسته فشرده کمتری دارد اما ریسک میخچه عفونی و التهاب در آن بالاتر است.
بنابراین در جراحی این نوع، هدف فقط برداشت ضایعه نیست؛ بلکه حذف بافت ملتهب، کنترل محیط مرطوب و پیشگیری از عفونت و بازگشت ضایعه نیز در نظر گرفته میشود.
اگر ضایعه هستهدار و عمقی باشد → جراحی هستهمحور انجام میشود.
اگر ضایعه مرطوب و مستعد عفونت باشد → جراحی با رویکرد برداشت بافت ملتهب و پیشگیری از عود انجام میگیرد.
همین تفاوت ساختاری است که تعیین میکند بیمار به جراحی سطحی نیاز دارد یا مداخله عمیقتر.
چه زمانی جراحی میخچه پا ضروری است؟
پاسخ به این سؤال که «چه زمانی میخچه نیاز به جراحی دارد» به شدت ضایعه، عمق هسته و میزان پاسخگویی به درمانهای غیرجراحی بستگی دارد.
هدف از جراحی میخچه پا صرفاً حذف لایه ضخیم پوست نیست، بلکه برداشت کامل هسته و بافت درگیر و کاهش احتمال عود ضایعه است؛ بنابراین تصمیم جراحی بر اساس مجموعهای از شاخصهای بالینی انجام میشود.
نشانههای قطعیِ نیاز به جراحی
وجود یک یا چند مورد از معیارهای زیر میتواند ضرورت مداخله جراحی را مطرح کند:
-
درد شدید و مداوم که با اصلاح فشار یا درمان محافظهکارانه کنترل نشود.
-
عود مکرر پس از تراش، پد محافظ یا درمانهای موضعی.
-
عدم پاسخ به درمان غیرجراحی مانند کاهش فشار، کفش مناسب یا مراقبت پوستی.
-
عفونت یا خطر انتشار عفونت که در این شرایط موضوع جراحی میخچه عفونی مطرح میشود.
-
ناهنجاری استخوانی یا فشار ساختاری که منجر به فشار عمقی بر پوست شده است.
-
میخچه عمیق و ریشهدار که به لایههای زیرین فشار وارد میکند و راه رفتن را مختل میسازد؛ در این وضعیت بحث جراحی میخچه عمیق مطرح میگردد.
در چنین مواردی، برداشت کامل هسته و اصلاح عامل فشار، نقش تعیینکنندهای در جلوگیری از عود میخچه بعد از جراحی دارد.
چه زمانی بهتر است فعلاً جراحی انجام نشود؟
در برخی شرایط، جراحی در اولویت درمانی قرار نمیگیرد:
-
ضایعه سطحی بوده و هسته عمقی ندارد.
-
با کاهش فشار از طریق کفش مناسب یا پد محافظ قابل کنترل است.
-
وجود ریسکهای ترمیمی بالا — مانند دیابت کنترلنشده یا اختلالات عروقی — که نیازمند ارزیابی تخصصی پیش از تصمیم جراحی است.
ضرورت، مسیر درمان (از روشهای کمتهاجمی تا جراحی) انتخاب شود. این بخش صرفاً برای ارتباط و تعیین وقت است.
ساختمان پزشکان 18، طبقه اول، دکتر حسام کندری
جراحی میخچه پا چگونه است؟
جراحی میخچه پا یک عمل سرپایی با بیحسی موضعی است که در آن لایه شاخی پوست، هسته مرکزی و ریشه میخچه بهطور کامل خارج میشود تا منبع درد و فشار حذف گردد. در صورت وجود فشار استخوانی یا بدشکلی ساختاری، همزمان اصلاح انجام میشود تا احتمال عود بعد از عمل جراحی میخچه پا به حداقل برسد.
روشهای برداشتن میخچه پا (۴ روش) و تفاوت آنها از نظر جراحی
در عمل جراحی میخچه پا، روش انتخابی مستقیماً روی عمق برداشت، میزان عود، خونریزی و مدت نقاهت اثر میگذارد. تفاوت اصلی روشها در این است که هسته و ریشه میخچه تا چه حد حذف میشود و بیمار بعد از انجام درمان چه میزان محدودیت حرکتی خواهد داشت.
مقایسه روشهای برداشتن میخچه پا (درد، عود، نقاهت)
جراحی سنتی با تیغ
در روش برداشتن میخچه با تیغ جراحی، ضایعه بهصورت مکانیکی از سطح تا عمق برداشته میشود و در صورت ریشهدار بودن، هسته مرکزی نیز خارج میگردد.
در میخچههای عمقی، برداشت باید تا حذف کامل بافت فیبروزه زیرین ادامه یابد تا احتمال عود کاهش یابد. پس از پایان کار، معمولاً بخیه بعد از عمل میخچه انجام شده و محل با پانسمان بعد از عمل میخچه پوشانده میشود. بهدلیل برش بافتی، دوره ترمیم و محدودیت راه رفتن نسبت به لیزر طولانیتر است.

لیزر فرکشنال CO2
در جراحی میخچه با لیزر و بهویژه لیزر فرکشنال CO2، تخریب ضایعه با انرژی حرارتی انجام میشود. این انرژی هسته و ریشه را میسوزاند و همین موضوع احتمال عود را کاهش میدهد.
خونریزی در این روش حداقل است و بازگشت به فعالیت روزمره سریعتر رخ میدهد. پس از انجام، برای ترمیم بافت معمولاً مسکن و کرم ترمیمکننده تجویز میشود.
به همین دلیل در بسیاری موارد، هنگام بررسی گزینهها، مقایسه عمل میخچه یا لیزر بر اساس سرعت نقاهت و میزان تهاجم انجام میشود.

کرایوتراپی (فریز کردن)
در کرایوتراپی میخچه، ضایعه با نیتروژن مایع یا CO2 منجمد میشود. انجماد باعث تخریب سلولی میگردد، اما در ضایعات عمقی ممکن است هسته بهطور کامل از بین نرود؛ به همین دلیل احتمال عود میخچه در این روش بالاتر گزارش میشود.
این درمان اغلب چندجلسهای است و در دوره ترمیم، درد، سوزش و اختلال در راه رفتن میتواند بیشتر از روشهای دیگر باشد. بنابراین جراحی میخچه با کرایوتراپی بیشتر در موارد انتخابی مطرح میشود، نه ضایعات عمیق ریشهدار.

لایهبرداری
لایهبرداری میخچه یک روش غیرتهاجمی محسوب میشود که بدون درد و بدون دوره نقاهت انجام میگیرد، اما فقط برای ضایعات سطحی کاربرد دارد.
در میخچههای هستهدار، این روش صرفاً ضخامت را کاهش میدهد و ریشه را حذف نمیکند؛ بنابراین بهعنوان درمان قطعی جراحی در نظر گرفته نمیشود و احتمال بازگشت باقی میماند.
در مجموع، در نحوه جراحی میخچه پا، انتخاب روش زمانی اهمیت پیدا میکند که عمق ضایعه، وجود ریشه، ریسک عود و مدت نقاهت همزمان ارزیابی شوند؛ زیرا تفاوت تکنیک برداشت، مستقیماً نتیجه بعد از جراحی را تعیین میکند.
نحوه جراحی میخچه پا (مرحلهبهمرحله)
نحوه جراحی میخچه پا بهگونهای طراحی میشود که هسته و ریشه ضایعه بهطور کامل برداشته شود و عامل فشار یا عود کنترل گردد. مراحل از ارزیابی علت تا برداشت ضایعه و پانسمان نهایی انجام میشود.
قبل از عمل چه ارزیابیهایی لازم است؟
پیش از عمل جراحی میخچه پا، علت ایجاد ضایعه بررسی میشود تا درمان فقط محدود به برداشت سطحی نباشد. این ارزیابی شامل تشخیص فشار ساختاری کف پا، رطوبت بین انگشتان، عفونتهای قارچی یا پوستی و حتی اختلالات ناخن است.
هدف از این مرحله، تعیین دقیق علت میخچه و برنامهریزی برای جلوگیری از عود پس از جراحی است. در صورت باقی ماندن عامل زمینهای، احتمال بازگشت ضایعه بالا میرود.
حین عمل چه اتفاقی میافتد؟
جراحی معمولاً بهصورت جراحی میخچه با بیحسی موضعی انجام میشود. پس از بیحس شدن ناحیه، با استفاده از ابزار جراحی میخچه، لایه ضخیمشده پوست برداشته شده و سپس هسته مرکزی و بافت درگیر بهطور کامل خارج میگردد (خارج کردن ریشه میخچه).
در مواردی که فشار از داخل پا منشأ بگیرد، ممکن است همزمان اصلاح ساختار استخوانی، تاندونی یا مفصلی انجام شود. در روش تیغ، در پایان جراحی بخیه و پانسمان محافظ قرار داده میشود.
آیا جراحی درد دارد؟
حین جراحی بهدلیل بیحسی موضعی، درد احساس نمیشود. پس از عمل ممکن است درد خفیف یا تورم موضعی ایجاد شود که معمولاً با مسکن بعد از عمل قابل کنترل است. شدت ناراحتی به عمق ضایعه و وسعت برداشت بافت بستگی دارد و در اغلب موارد موقتی است.
دوران نقاهت بعد از عمل جراحی میخچه پا
دوران نقاهت عمل جراحی میخچه پا به عمق ضایعه، وسعت برداشت بافت و وجود اصلاحات ساختاری وابسته است. هدف مراقبتها در این دوره، ترمیم کامل زخم، جلوگیری از عفونت و کاهش احتمال عود است.
زمان بهبودی چقدر است؟
مدت زمان بهبودی میخچه بعد از جراحی بر اساس نوع مداخله متفاوت است:
-
ضایعات سطحی و بدون درگیری عمقی: حدود ۲ تا ۴ هفته
-
جراحیهای همراه با اصلاح استخوانی یا برداشت عمقی: حدود ۶ تا ۸ هفته
در موارد عمیق، ترمیم بافتی زمانبرتر است و محدودیت حرکتی طولانیتری نیاز دارد.
برنامه بهبودی هفتهبههفته
هفته اول
استراحت نسبی، بالا نگه داشتن پا برای کاهش تورم و پرهیز از فشار مستقیم روی محل جراحی ضروری است. پانسمان باید خشک نگه داشته شود.
هفته دوم تا چهارم
شروع راه رفتن بعد از عمل میخچه بهصورت محدود انجام میشود. در این مرحله تعویض پانسمان طبق نظر پزشک ادامه دارد و استفاده از کفش مناسب بعد از عمل برای جلوگیری از فشار موضعی توصیه میشود.
بعد از هفته چهارم
افزایش تدریجی فعالیتهای روزمره امکانپذیر است. انتخاب کفش استاندارد و کاهش اصطکاک برای تکمیل ترمیم بافتی اهمیت دارد.
چه زمانی به فعالیت برمیگردم؟
بازگشت به فعالیت بعد از جراحی میخچه به روند ترمیم و نوع جراحی وابسته است:
-
فعالیتهای سبک اداری: ۳ تا ۵ روز
-
راه رفتن محدود: ۱ تا ۲ هفته
-
فعالیتهای معمول روزمره: ۴ تا ۶ هفته
-
ورزش بعد از عمل میخچه و فعالیتهای پرفشار: حداقل ۸ هفته
در نحوه جراحی میخچه پا اگر برداشت عمقی یا اصلاح ساختاری انجام شده باشد، زمان بازگشت به فعالیت طولانیتر خواهد بود و رعایت محدودیت حرکتی برای جلوگیری از عود ضروری است.
مراقبتهای بعد از جراحی میخچه پا برای جلوگیری از عفونت
هدف از مراقبتها بعد از جراحی میخچه پا کاهش خطر عفونت، ترمیم سریعتر زخم و پیشگیری از عوارض است. رعایت دقیق موارد زیر برای جلوگیری از عفونت بعد از جراحی ضروری است.
اقدامات ضروری
-
تعویض پانسمان طبق زمانبندی پزشک و با دستهای کاملاً تمیز؛ پانسمان کثیف یا مرطوب باید سریع تعویض شود.
-
خشک نگه داشتن زخم و جلوگیری از خیس شدن پانسمان تا زمانی که پزشک اجازه دهد.
-
مصرف آنتیبیوتیک/مسکن طبق تجویز؛ قطع خودسرانه دارو میتواند ریسک عفونت را بالا ببرد.
-
پوشیدن جوراب تمیز و استفاده از کفش مناسب که روی محل جراحی فشار و اصطکاک ایجاد نکند.
-
پرهیز از فشار مستقیم و اصطکاک روی ناحیه عمل، چون میتواند زخم را باز کرده و مسیر ورود میکروب ایجاد کند.
علائم عفونت پس از جراحی
در صورت مشاهده هرکدام از موارد زیر، مراجعه فوری به پزشک لازم است (اینها علائم عفونت پس از جراحی هستند):
-
قرمزی شدید و پیشرونده اطراف زخم
-
ترشح زرد یا سبز یا بوی نامطبوع
-
تب یا احساس گرمی واضح در محل
-
افزایش درد بهجای کاهش تدریجی
در عمل جراحی میخچه پا، رعایت بهداشت و مراقبت صحیح بخشی از درمان محسوب میشود؛ چون حتی با برداشت کامل ضایعه، عفونت میتواند روند ترمیم را طولانی و نتیجه را خراب کند.
چه چیزهایی روند بهبود بعد از جراحی میخچه پا را کند میکند؟
روند ترمیم زخم بعد از جراحی میخچه پا زمانی کند میشود که خونرسانی، مراقبت زخم یا حذف فشار بهدرستی مدیریت نشود. مهمترین عوامل تأثیرگذار عبارتاند از:
-
دیابت: ارتباط مستقیم بین دیابت و میخچه به اختلال ترمیم زخم برمیگردد؛ قند بالا و آسیب عصبی باعث بسته شدن دیرتر زخم و افزایش ریسک عفونت میشود.
-
بیماریهای عروقی و جریان خون ضعیف: کاهش خونرسانی، اکسیژن و مواد ترمیمی را به محل جراحی کمتر میرساند و زمان بهبود را طولانی میکند.
-
فشار زودهنگام روی پا: راه رفتن یا ایستادن زودتر از زمان مجاز، زخم را تحریک کرده و ترمیم را به تأخیر میاندازد.
-
رعایت نکردن بهداشت و پانسمان: پانسمان مرطوب یا تعویضنشدن بهموقع، احتمال عفونت را بالا میبرد.
در عمل جراحی میخچه پا، کنترل این عوامل برای ترمیم سریع، پیشگیری از عفونت و جلوگیری از عود ضروری است.
عوارض درمان نکردن میخچه پا
در مواردی که میخچه عمیق و دردناک درمان نشود، فشار مداوم میتواند از یک ضایعه پوستی ساده به عارضه ساختاری و عفونی تبدیل شود؛ به همین دلیل در بسیاری از این شرایط، جراحی میخچه پا بهعنوان درمان قطعی مطرح میشود.
مهمترین عوارض:
-
عفونت و انتشار عمقی: عفونت میتواند از بافت نرم به مفصل یا استخوان گسترش یابد و در موارد پیشرفته به آرتریت سپتیک منجر شود.
-
تغییر الگوی راه رفتن: درد مزمن باعث جابهجایی فشار روی پا میشود که بهمرور درد زانو، لگن و کمر ایجاد میکند.
-
خطر بالا در دیابت: در بیماران دیابتی، بهدلیل اختلال ترمیم و کاهش حس، زخم میخچه ممکن است شدید شده و در موارد پیشرفته به قانقاریا منتهی گردد.
در چنین شرایطی، تأخیر در مداخله میتواند دامنه آسیب را گستردهتر کند و نیاز به عمل جراحی میخچه پا را جدیتر سازد.
جلوگیری از عود میخچه بعد از جراحی میخچه پا
جلوگیری از عود میخچه فقط با برداشتن ضایعه انجام نمیشود؛ عامل ایجاد فشار و اصطکاک باید حذف شود، وگرنه حتی بعد از جراحی میخچه پا هم امکان بازگشت وجود دارد. مهمترین اقدامات پیشگیرانه عبارتاند از:
-
انتخاب کفش مناسب با پنجه پهن و کفی نرم برای کاهش فشار مستقیم روی نقاط پرفشار.
-
پرهیز از کفش تنگ و پاشنهبلند که اصطکاک و فشار را افزایش میدهد.
-
استفاده از پد محافظتی در نواحی درگیر برای کم کردن تماس و سایش.
-
استفاده منظم از مرطوبکننده پا برای جلوگیری از خشکی و ضخیم شدن مجدد پوست.
-
کاهش فشار و توزیع وزن هنگام ایستادن و راه رفتن (پرهیز از ایستادن طولانیمدت).
-
در صورت ناهنجاریهای ساختاری، استفاده از کفی طبی/ارتز برای اصلاح فشار از داخل و کم کردن احتمال برگشت.
این اقدامات، علت اصلی ایجاد میخچه را هدف میگیرند و مؤثرترین راه برای جلوگیری از بازگشت ضایعه بعد از درمان و حتی پس از عمل جراحی میخچه پا هستند.
سوالات متداول درباره جراحی میخچه پا
جراحی میخچه پا چه زمانی لازم است؟
وقتی میخچه درد شدید و مداوم ایجاد کند، عود مکرر داشته باشد، به درمانهای غیرجراحی (کاهش فشار، کفش مناسب، پد محافظتی) پاسخ ندهد، میخچه عمیق و ریشهدار باشد یا عفونت و خطر انتشار وجود داشته باشد.
عمل جراحی میخچه پا با بیحسی انجام میشود یا بیهوشی؟
در اغلب موارد با بیحسی موضعی انجام میشود، نه بیهوشی عمومی. بیهوشی فقط در شرایط خاص و تصمیم پزشک مطرح است.
نحوه جراحی میخچه پا دقیقاً چطور است؟
ابتدا علت ضایعه بررسی میشود (فشار ساختاری، رطوبت بین انگشتان، عفونت پوستی). سپس با بیحسی موضعی، لایه ضخیم پوست برداشته شده و هسته/ریشه بهطور کامل خارج میشود. در صورت نیاز، اصلاح ساختار استخوانی یا تاندونی برای جلوگیری از عود میخچه انجام میگیرد.
دوران نقاهت بعد از جراحی چقدر طول میکشد؟
مدت زمان بهبودی میخچه بعد از جراحی معمولاً ۲ تا ۴ هفته است. اگر برداشت عمقی یا اصلاح ساختاری انجام شده باشد، ممکن است ۶ تا ۸ هفته طول بکشد.
بعد از عمل چه زمانی میتوان راه رفت؟
راه رفتن بعد از عمل میخچه معمولاً بهصورت محدود از ۱ تا ۲ هفته شروع میشود. فعالیت عادی اغلب ۴ تا ۶ هفته زمان میبرد؛ ورزش سنگین حداقل ۸ هفته بعد.
از کجا بفهمم زخم عفونی شده؟
علائم عفونت پس از جراحی شامل قرمزی شدید و گسترشیابنده، ترشح زرد/سبز، بوی بد، تب، گرمی موضع و افزایش درد است. در این حالت باید سریع بررسی پزشکی انجام شود.
کدام روش احتمال عود کمتری دارد؟
روشی که ریشه/هسته را کامل حذف کند و عامل فشار را اصلاح کند، کمترین ریسک عود میخچه را دارد. در موارد انتخابی، جراحی میخچه با لیزر یا برداشت کامل با تیغ (در صورت نیاز همراه اصلاح ساختاری) معمولاً نتیجه پایدارتر میدهد.
دیابتیها چه نکاتی را باید جدیتر رعایت کنند؟
در دیابت و میخچه، ترمیم زخم کندتر و خطر عفونت بیشتر است. کنترل قند، رعایت دقیق پانسمان، جلوگیری از فشار، استفاده از کفی طبی/ارتز و مراجعه سریع در صورت علائم عفونت ضروری است.
آیا میخچه بعد از جراحی دوباره برمیگردد؟
اگر علت اصلی (کفش تنگ، فشار ساختاری، اصطکاک) اصلاح نشود، احتمال برگشت وجود دارد. استفاده از کفش مناسب، پد محافظتی، مرطوبکننده و در صورت نیاز کفی طبی/ارتز برای پیشگیری ضروری است.
آیا کرایوتراپی یا لایهبرداری جایگزین جراحی هستند؟
برای ضایعات سطحی ممکن است کافی باشند، اما در میخچه عمیق و هستهدار معمولاً درمان قطعی محسوب نمیشوند و احتمال عود بالاتر است.
معیار تعیینکننده اقدام جراحی در میخچههای پیشرفته
زمانی که میخچه به ضایعهای هستهدار، دردناک و عودکننده تبدیل میشود، درمانهای سطحی کارایی خود را از دست میدهند و جراحی میخچه پا بهعنوان روش درمان قطعی مطرح میگردد.
در این شرایط، عمق هسته، شدت درد، اختلال در راه رفتن و احتمال عفونت، شاخصهای اصلی تصمیم جراحی محسوب میشوند.
در عمل جراحی میخچه پا، انتخاب روش بر اساس میزان درگیری بافت و هدف درمان انجام میشود؛ برداشت مکانیکی با تیغ زمانی کاربرد دارد که حذف کامل هسته و بافت فیبروزه مدنظر باشد، در حالیکه لیزر CO2 بیشتر برای کاهش خونریزی و نقاهت کوتاهتر استفاده میشود. در مقابل، روشهای سطحی یا چندجلسهای در ضایعات عمقی هستهدار، ریسک عود بالاتری دارند.
پایداری نتیجه درمان وابسته به شناسایی علت ایجاد میخچه — از جمله فشار ساختاری، کفش نامناسب یا رطوبت موضعی — و کنترل آن پس از جراحی است.
در نحوه جراحی میخچه پا، برداشت کامل ریشه زمانی موفق تلقی میشود که همزمان فشار موضعی و مراقبت زخم مدیریت گردد؛ در غیر این صورت، خطر عفونت یا بازگشت ضایعه باقی خواهد ماند.
